Trợ cấp tai nạn lao động là quyền lợi mà mọi người lao động, đặc biệt là công nhân làm việc trong các nhà máy, khu công nghiệp, cần nắm rõ trước khi sự cố xảy ra. Khi không may bị tai nạn trong lúc làm việc, người lao động được hưởng trợ cấp tai nạn lao động gồm những chế độ gì, ai là người chi trả, và cần làm thủ tục ra sao? Bài viết này giải thích đầy đủ theo quy định pháp luật hiện hành.
Tóm tắt nhanh: Người lao động bị tai nạn lao động được hưởng trợ cấp tai nạn lao động với hai nhóm quyền lợi chính: từ người sử dụng lao động (sơ cứu, chi phí y tế, tiền lương trong thời gian điều trị, bồi thường/trợ cấp) và từ quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp nếu có tham gia BHXH bắt buộc. Điều kiện tiên quyết là vụ tai nạn phải được khai báo và điều tra đúng quy định.
Tai nạn lao động là gì? Trường hợp nào được công nhận?
Theo Luật An toàn, vệ sinh lao động, tai nạn lao động là tai nạn gây tổn thương cho bất kỳ bộ phận, chức năng nào của cơ thể hoặc gây tử vong cho người lao động, xảy ra trong quá trình lao động, gắn liền với việc thực hiện công việc, nhiệm vụ lao động. Không phải mọi tai nạn xảy ra tại nơi làm việc đều được công nhận là tai nạn lao động.
Để được hưởng trợ cấp tai nạn lao động, vụ việc phải đáp ứng các điều kiện cơ bản: xảy ra tại nơi làm việc và trong giờ làm việc; ngoài nơi làm việc hoặc ngoài giờ làm việc nhưng khi thực hiện công việc theo yêu cầu của người sử dụng lao động; hoặc trên tuyến đường đi và về từ nơi ở đến nơi làm việc trong khoảng thời gian và tuyến đường hợp lý. Người lao động bị tai nạn khi đi từ nơi ở đến nơi làm việc theo tuyến đường và thời gian hợp lý cũng được xem xét hưởng chế độ.
Trách nhiệm của doanh nghiệp khi người lao động bị tai nạn
Khi xảy ra tai nạn lao động, người sử dụng lao động có hàng loạt trách nhiệm pháp lý. Trước hết là kịp thời sơ cứu, cấp cứu người bị nạn và tạm ứng chi trả chi phí sơ cứu, cấp cứu, điều trị. Trong thời gian người lao động nghỉ việc điều trị, phục hồi chức năng lao động theo kết luận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, doanh nghiệp phải trả đủ tiền lương theo hợp đồng lao động.
Sau khi điều trị ổn định, người lao động được giám định mức suy giảm khả năng lao động. Căn cứ kết quả này, doanh nghiệp phải thực hiện bồi thường hoặc chi trả trợ cấp tai nạn lao động cho người bị nạn. Trường hợp người lao động bị suy giảm khả năng lao động, doanh nghiệp còn phải sắp xếp công việc phù hợp với sức khỏe của họ sau khi điều trị, phục hồi chức năng nếu vẫn tiếp tục làm việc.
Ngoài ra, doanh nghiệp phải khai báo tai nạn lao động với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền và tổ chức điều tra tai nạn lao động theo quy định. Việc không khai báo, không điều tra không chỉ vi phạm pháp luật mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền hưởng trợ cấp tai nạn lao động của người lao động. Nếu bạn quan tâm đến các chế độ bảo hiểm nói chung, hãy xem thêm bài viết về bảo hiểm xã hội tự nguyện và an toàn lao động trong nhà máy trên Sàn việc làm Vĩnh Phúc.
Chế độ từ quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
Bên cạnh trách nhiệm của doanh nghiệp, người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc còn được hưởng các chế độ từ quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Đây là nguồn trợ cấp tai nạn lao động quan trọng, giúp người lao động và gia đình vượt qua giai đoạn khó khăn sau sự cố.
Các chế độ từ quỹ bao gồm: trợ cấp một lần hoặc hằng tháng tùy theo mức suy giảm khả năng lao động; trợ cấp phục vụ đối với người bị suy giảm khả năng lao động ở mức rất nặng cần người phục vụ; hỗ trợ phương tiện trợ giúp sinh hoạt, dụng cụ chỉnh hình; dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau điều trị; và trợ cấp tuất đối với thân nhân khi người lao động tử vong do tai nạn lao động. Người sử dụng lao động đóng quỹ này nên người lao động không phải trích tiền lương của mình để tham gia.
Để được hưởng trợ cấp tai nạn lao động từ quỹ, người lao động cần chuẩn bị hồ sơ gồm biên bản điều tra tai nạn lao động, giấy ra viện, biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động và các giấy tờ liên quan khác. Cơ quan bảo hiểm xã hội là đầu mối tiếp nhận và giải quyết chế độ. Thông tin chi tiết có thể tra cứu tại Cổng thông tin điện tử Bảo hiểm xã hội Việt Nam hoặc tham khảo hướng dẫn của Bộ Nội vụ (lĩnh vực lao động).
Người lao động cần làm gì ngay khi xảy ra tai nạn?
Thứ nhất, báo ngay cho tổ trưởng, quản đốc hoặc bộ phận an toàn của doanh nghiệp để được sơ cứu, cấp cứu kịp thời. Việc báo cáo sớm cũng là cơ sở để doanh nghiệp lập biên bản, khai báo và điều tra tai nạn — những giấy tờ bắt buộc trong hồ sơ hưởng chế độ.
Thứ hai, giữ lại toàn bộ giấy tờ liên quan: giấy ra viện, hóa đơn viện phí, đơn thuốc, kết quả giám định và mọi biên bản do doanh nghiệp lập. Đây là căn cứ quan trọng để giải quyết trợ cấp tai nạn lao động về sau. Nếu doanh nghiệp chây ì, không khai báo hoặc không thực hiện trách nhiệm, người lao động có quyền kiến nghị với công đoàn cơ sở hoặc phản ánh tới cơ quan quản lý lao động địa phương để được can thiệp, bảo vệ quyền lợi. Tham khảo thêm quyền lợi khi nghỉ việc và quy định kỷ luật lao động để hiểu đầy đủ quyền của mình.
Bệnh nghề nghiệp có được hưởng chế độ tương tự không?
Nhiều công nhân làm việc lâu năm trong môi trường có yếu tố độc hại như bụi, hóa chất, tiếng ồn, rung chuyển thường thắc mắc: nếu mắc bệnh do nghề nghiệp thì có được hưởng trợ cấp tai nạn lao động và các chế độ tương tự không? Câu trả lời là có. Pháp luật xếp bệnh nghề nghiệp vào cùng nhóm chế độ với tai nạn lao động, cùng hưởng từ trách nhiệm của doanh nghiệp và quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Bệnh nghề nghiệp là bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động tới người lao động. Người mắc bệnh nghề nghiệp được hưởng trợ cấp tai nạn lao động và các chế độ tương tự như người bị tai nạn lao động. Danh mục bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, bao gồm các nhóm quen thuộc với công nhân nhà máy như điếc nghề nghiệp do tiếng ồn, bệnh bụi phổi, nhiễm độc hóa chất, bệnh do rung chuyển, bệnh da nghề nghiệp và một số bệnh khác.
Để được hưởng chế độ, người lao động phải được giám định y khoa xác định bệnh nghề nghiệp và kết luận mức suy giảm khả năng lao động. Doanh nghiệp có trách nhiệm bố trí công việc phù hợp với sức khỏe của người lao động sau điều trị, đồng thời thực hiện đầy đủ các chế độ bồi thường, trợ cấp và bảo hiểm như đối với tai nạn lao động. Vì vậy, công nhân làm việc trong môi trường độc hại nên khám sức khỏe định kỳ đúng quy định để phát hiện sớm và bảo vệ quyền lợi của mình.
Phòng ngừa tai nạn lao động: trách nhiệm chung
Dù chế độ trợ cấp tai nạn lao động đã được quy định đầy đủ, không khoản tiền nào bù đắp được sức khỏe đã mất. Vì vậy, phòng ngừa luôn quan trọng hơn khắc phục. Người lao động cần tuân thủ nội quy an toàn, sử dụng đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân được cấp phát và tham gia đầy đủ các buổi huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động.
Về phía doanh nghiệp, pháp luật yêu cầu phải tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động, trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân, kiểm định máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn và xây dựng kế hoạch ứng cứu khẩn cấp. Một môi trường làm việc an toàn không chỉ bảo vệ người lao động mà còn giúp doanh nghiệp ổn định sản xuất, giảm chi phí phát sinh do tai nạn. Xem thêm các việc làm mới nhất tại Phú Thọ và tin tức thị trường lao động trên Sàn việc làm Vĩnh Phúc.
Câu hỏi thường gặp
Bị tai nạn trên đường đi làm có được hưởng trợ cấp tai nạn lao động không?
Có, nếu tai nạn xảy ra trên tuyến đường đi và về từ nơi ở đến nơi làm việc trong khoảng thời gian và tuyến đường hợp lý. Trường hợp này vẫn được xem xét công nhận tai nạn lao động và hưởng đầy đủ các chế độ theo quy định.
Ai chi trả chi phí điều trị khi bị tai nạn lao động?
Người sử dụng lao động phải tạm ứng chi phí sơ cứu, cấp cứu và điều trị cho người bị nạn; đồng thời người lao động tham gia BHXH bắt buộc còn được quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp chi trả các chế độ theo mức suy giảm khả năng lao động.
Doanh nghiệp không khai báo tai nạn lao động thì người lao động phải làm gì?
Người lao động có thể kiến nghị với tổ chức công đoàn cơ sở hoặc phản ánh tới cơ quan quản lý lao động địa phương để được can thiệp. Doanh nghiệp không khai báo, không điều tra tai nạn lao động là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý theo quy định.
