Kết thúc thử việc là thời điểm quan trọng với người lao động mới: nếu đạt yêu cầu, doanh nghiệp phải giao kết hợp đồng lao động chính thức. Người lao động cần kiểm tra kỹ các điều khoản về lương, công việc, thời hạn hợp đồng và chế độ bảo hiểm trước khi ký.
Tóm tắt khi kết thúc thử việc:
- Hết thời gian thử việc mà đạt yêu cầu, doanh nghiệp phải giao kết hợp đồng lao động với người lao động.
- Trong thời gian thử việc, mỗi bên đều có quyền hủy bỏ thỏa thuận thử việc mà không cần báo trước.
- Mỗi người chỉ được thử việc một lần cho một công việc; kiểm tra kỹ lương, công việc và chế độ trước khi ký hợp đồng chính thức.
Quy định khi kết thúc thử việc
Theo nguyên tắc chung của pháp luật lao động, kết thúc thử việc mà người lao động đạt yêu cầu thì doanh nghiệp phải giao kết hợp đồng lao động. Đây là nghĩa vụ của người sử dụng lao động, không phải quyền lựa chọn.
Trong thời gian thử việc, mỗi bên đều có quyền hủy bỏ thỏa thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Quy định này bảo vệ cả hai bên khi nhận thấy sự không phù hợp về công việc, môi trường hoặc điều kiện làm việc.
Một nguyên tắc quan trọng khác: mỗi người lao động chỉ được thử việc một lần cho một công việc. Doanh nghiệp không được yêu cầu thử việc lần hai cho cùng vị trí đã thử việc, dù với bất kỳ lý do gì.
Thời gian thử việc tối đa cũng được giới hạn theo tính chất công việc: công việc quản lý có thể thử việc lâu hơn, công việc phổ thông thì thời gian thử việc ngắn hơn. Hết thời gian này, doanh nghiệp phải có đánh giá rõ ràng.
Tìm hiểu thêm về lương thử việc để nắm mức tối thiểu và quyền lợi trong giai đoạn thử việc trước khi ký hợp đồng chính thức.
Những điều cần kiểm tra khi ký hợp đồng chính thức
Thời điểm kết thúc thử việc và chuyển sang hợp đồng chính thức, người lao động cần đọc kỹ từng điều khoản. Đừng vội ký khi chưa hiểu rõ nội dung, vì hợp đồng sẽ ràng buộc quyền và nghĩa vụ của cả hai bên trong thời gian dài.
Kiểm tra chức danh và mô tả công việc
Chức danh trong hợp đồng phải đúng với công việc thực tế đang làm. Nếu doanh nghiệp ghi chức danh chung chung hoặc khác với thỏa thuận ban đầu, hãy yêu cầu làm rõ trước khi ký để tránh tranh chấp về sau.
Kiểm tra mức lương và hình thức trả lương
Mức lương chính thức thường cao hơn lương thử việc. Kiểm tra kỹ lương cơ bản, các khoản phụ cấp, hình thức trả lương và ngày trả lương ghi trong hợp đồng. Mọi thỏa thuận miệng về lương đều nên được ghi rõ thành văn bản.
Kiểm tra thời hạn và loại hợp đồng
Hợp đồng lao động có thể là xác định thời hạn hoặc không xác định thời hạn. Hiểu rõ loại hợp đồng giúp người lao động biết quyền lợi khi kết thúc thử việc và bước vào giai đoạn làm việc chính thức, đặc biệt là các quy định về chấm dứt hợp đồng.
Kiểm tra thời giờ làm việc và nghỉ ngơi
Hợp đồng cần ghi rõ thời giờ làm việc bình thường, thời giờ nghỉ ngơi và các chế độ làm thêm giờ. Người lao động nên đối chiếu với thực tế công việc trong thời gian thử việc để phát hiện điểm chưa phù hợp.
Chế độ bảo hiểm sau khi kết thúc thử việc
Khi kết thúc thử việc và ký hợp đồng chính thức từ đủ 01 tháng trở lên, người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế bắt buộc. Doanh nghiệp có trách nhiệm đăng ký và đóng bảo hiểm cho người lao động đúng thời điểm.
Người lao động nên kiểm tra xem doanh nghiệp đã đăng ký bảo hiểm đúng thời điểm hay chưa. Việc chậm đóng bảo hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi khám chữa bệnh và các chế độ về sau như ốm đau, thai sản.
Nếu phát hiện doanh nghiệp không đóng bảo hiểm sau khi ký hợp đồng chính thức, người lao động có quyền phản ánh với công đoàn cơ sở hoặc cơ quan quản lý lao động địa phương để được bảo vệ quyền lợi.
Người lao động có thể tham khảo thông tin chính sách bảo hiểm, lao động tại Cổng thông tin Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội để hiểu rõ quyền lợi của mình sau khi ký hợp đồng chính thức.
Nếu không đạt yêu cầu khi kết thúc thử việc
Trường hợp kết thúc thử việc mà người lao động không đạt yêu cầu, doanh nghiệp có thể không giao kết hợp đồng. Khi đó quan hệ lao động chấm dứt theo thỏa thuận thử việc đã ký từ đầu.
Người lao động vẫn được trả lương cho những ngày đã làm việc trong thời gian thử việc. Doanh nghiệp không được giữ lương với lý do không đạt yêu cầu thử việc, vì tiền lương là quyền lợi cho công sức đã bỏ ra.
Nếu cho rằng đánh giá không đạt là không công bằng, người lao động có thể trao đổi thẳng thắn với quản lý trực tiếp. Xin phản hồi cụ thể về những điểm chưa đạt giúp rút kinh nghiệm cho lần ứng tuyển sau.
Đừng nản lòng nếu không vượt qua thử việc. Mỗi trải nghiệm đều là bài học quý. Hãy đánh giá lại điểm mạnh, điểm yếu của bản thân và tiếp tục tìm kiếm cơ hội phù hợp hơn trên trang việc làm.
Lưu ý về hợp đồng lao động điện tử
Nhiều doanh nghiệp hiện nay ký hợp đồng điện tử sau khi kết thúc thử việc. Hợp đồng lao động điện tử có giá trị pháp lý như hợp đồng bản giấy nếu đáp ứng quy định về giao dịch điện tử.
Người lao động nên lưu giữ bản sao hợp đồng điện tử cẩn thận, tốt nhất là lưu ở nhiều nơi như email cá nhân và thiết bị riêng. Đọc thêm hợp đồng lao động điện tử để hiểu giá trị pháp lý và cách lưu trữ an toàn.
Quyền lợi của người lao động sau khi ký hợp đồng chính thức
Sau khi kết thúc thử việc và ký hợp đồng chính thức, người lao động được hưởng đầy đủ các quyền lợi theo quy định: lương, thưởng, phép năm, bảo hiểm và các chế độ phúc lợi khác của doanh nghiệp.
Người lao động chính thức được nghỉ phép năm hưởng nguyên lương, được hưởng các ngày nghỉ lễ Tết theo quy định. Đây là những quyền lợi mà giai đoạn thử việc chưa có đầy đủ.
Ngoài ra, người lao động chính thức còn được doanh nghiệp đào tạo, bồi dưỡng nâng cao tay nghề. Hãy tận dụng các cơ hội này để phát triển bản thân và tăng thu nhập trong tương lai.
Chuẩn bị cho giai đoạn làm việc chính thức
Sau khi kết thúc thử việc và ký hợp đồng, người lao động bước vào giai đoạn làm việc chính thức với đầy đủ quyền lợi. Đây là lúc đặt mục tiêu phát triển rõ ràng cho bản thân trong 6 tháng và 1 năm tới.
Chủ động tìm hiểu quy định nội bộ, quy trình làm việc và văn hóa doanh nghiệp giúp hòa nhập nhanh hơn. Đừng ngại hỏi đồng nghiệp và quản lý khi chưa rõ việc, vì sự chủ động luôn được đánh giá cao.
Giữ lại toàn bộ giấy tờ liên quan: thỏa thuận thử việc, hợp đồng lao động, phiếu lương. Những giấy tờ này rất quan trọng khi cần đối chiếu quyền lợi về sau, ví dụ khi nghỉ việc và chốt quyền lợi.
Câu hỏi thường gặp về kết thúc thử việc
Kết thúc thử việc đạt yêu cầu, doanh nghiệp có bắt buộc ký hợp đồng không?
Có. Khi kết thúc thử việc mà người lao động đạt yêu cầu, doanh nghiệp phải giao kết hợp đồng lao động. Đây là nghĩa vụ theo quy định pháp luật, không phải quyền lựa chọn của doanh nghiệp.
Trong thời gian thử việc có được nghỉ việc không cần báo trước?
Được. Trong thời gian thử việc, mỗi bên đều có quyền hủy bỏ thỏa thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường nếu không có thỏa thuận khác.
Doanh nghiệp có được yêu cầu thử việc lần hai không?
Không. Mỗi người lao động chỉ được thử việc một lần cho một công việc. Yêu cầu thử việc lần hai cho cùng vị trí là không đúng quy định.
