Lương thử việc là khoản thu nhập đầu tiên người lao động nhận được khi bắt đầu công việc mới, và cũng là vấn đề được thắc mắc nhiều nhất khi ứng viên tại Vĩnh Phúc (cũ) – nay thuộc tỉnh Phú Thọ – nhận việc tại các khu công nghiệp. Theo Bộ luật Lao động 2019, lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng không được thấp hơn 85% mức lương chính thức của công việc đó. Nắm rõ quy định về lương thử việc giúp người lao động tránh bị trả thấp hơn chuẩn pháp luật trong những tháng đầu đi làm.
Lương thử việc là gì?
Thử việc là giai đoạn đầu khi người lao động bắt đầu làm việc tại doanh nghiệp, nhằm giúp hai bên đánh giá mức độ phù hợp: doanh nghiệp xem xét năng lực và thái độ của người lao động, còn người lao động trải nghiệm thực tế công việc, môi trường và ca kíp. Trong giai đoạn này, người lao động được hưởng lương thử việc thay cho mức lương chính thức.
Thỏa thuận thử việc có thể được ghi ngay trong hợp đồng lao động hoặc giao kết bằng một hợp đồng thử việc riêng, tùy cách thức của từng doanh nghiệp. Dù theo hình thức nào, các nội dung cốt lõi như công việc, thời gian thử việc và mức lương thử việc cần được thể hiện rõ ràng bằng văn bản để làm căn cứ bảo vệ quyền lợi cho cả hai bên.
Mức lương thử việc tối thiểu là bao nhiêu?
Đây là câu hỏi cốt lõi về lương thử việc. Bộ luật Lao động 2019 quy định: tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó. Nói cách khác, doanh nghiệp có thể trả cao hơn 85%, nhưng tuyệt đối không được trả thấp hơn tỷ lệ này.
Ví dụ minh họa: nếu mức lương chính thức của vị trí công nhân là 6.000.000 đồng/tháng, thì lương thử việc tối thiểu phải là 5.100.000 đồng/tháng (tương ứng 85%). Nếu doanh nghiệp đề nghị mức 70% hay 80%, đó là thỏa thuận trái quy định và người lao động có quyền từ chối hoặc yêu cầu điều chỉnh.
Cần lưu ý, tỷ lệ 85% được tính trên mức lương của chính công việc đó; các khoản phụ cấp, hỗ trợ ăn ca, xăng xe, nhà ở… có được hưởng trong thời gian thử việc hay không tùy thuộc vào thỏa thuận và quy chế lương của từng doanh nghiệp. Thông tin chính sách lao động có thể tra cứu tại Cổng thông tin Bộ Nội vụ (lĩnh vực lao động).
Thời gian thử việc tối đa là bao lâu?
Bên cạnh mức lương, thời gian thử việc cũng bị khống chế bởi pháp luật. Theo Bộ luật Lao động 2019, thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận căn cứ vào tính chất và mức độ phức tạp của công việc, nhưng không được vượt quá các mốc sau:
- Tối đa 180 ngày: đối với công việc của người quản lý doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
- Tối đa 60 ngày: đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên.
- Tối đa 30 ngày: đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật trung cấp.
- Tối đa 6 ngày làm việc: đối với các công việc khác, bao gồm phần lớn vị trí công nhân phổ thông tại các khu công nghiệp.
Một nguyên tắc quan trọng khác: mỗi người lao động chỉ thử việc một lần đối với một công việc. Doanh nghiệp không được kéo dài hay “thử việc lại” cùng một vị trí để trì hoãn việc trả lương chính thức. Nếu quá thời hạn thử việc tối đa mà vẫn để người lao động làm việc, doanh nghiệp có trách nhiệm giao kết hợp đồng lao động chính thức.
Quyền lợi của người lao động trong thời gian thử việc
Nhiều người nghĩ rằng thời gian thử việc là giai đoạn “chưa có quyền lợi gì”. Thực tế, người lao động trong thời gian thử việc vẫn được pháp luật bảo vệ ở nhiều khía cạnh:
- Về bảo hiểm xã hội: nếu nội dung thử việc được ghi trong hợp đồng lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, thời gian thử việc cũng được tính đóng BHXH. Ngược lại, nếu hai bên ký hợp đồng thử việc riêng tách biệt với hợp đồng lao động, giai đoạn này thường chưa thuộc diện đóng BHXH bắt buộc – người lao động nên hỏi rõ ngay từ đầu.
- Về chấm dứt thử việc: trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ thỏa thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải thanh toán đầy đủ lương cho những ngày người lao động đã làm việc.
- Về thời giờ làm việc, làm thêm giờ: các quy định về thời giờ làm việc, nghỉ ngơi vẫn được áp dụng trong thời gian thử việc; nếu làm thêm giờ, người lao động được trả lương làm thêm theo quy định như nhân viên chính thức.
- Về kết thúc thử việc: khi hết thời gian thử việc và đạt yêu cầu, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả và giao kết hợp đồng lao động chính thức; nếu không đạt, hai bên chấm dứt thỏa thuận thử việc theo đúng quy định.
Cần thỏa thuận rõ những gì trước khi bắt đầu thử việc?
Để tránh tranh chấp về lương thử việc, trước ngày đi làm đầu tiên, người lao động nên xác nhận rõ với nhà tuyển dụng các nội dung sau:
- Mức lương chính thức của vị trí sau khi hết thử việc là bao nhiêu – đây là cơ sở để tính tỷ lệ 85%.
- Mức lương thử việc cụ thể (số tiền hoặc tỷ lệ phần trăm) và các khoản phụ cấp được hưởng kèm theo.
- Thời gian thử việc kéo dài bao lâu, tính từ ngày nào, và có đúng giới hạn pháp luật cho phép với vị trí đó hay không.
- Tiêu chí đánh giá đạt thử việc và thời điểm được thông báo kết quả, ký hợp đồng chính thức.
- Thời điểm bắt đầu đóng bảo hiểm xã hội và hình thức giao kết (ghi trong hợp đồng lao động hay hợp đồng thử việc riêng).
- Kỳ trả lương và hình thức trả lương (tiền mặt hay chuyển khoản, ngày trả cố định trong tháng).
Người lao động có thể tham khảo các tin tuyển dụng tại Sàn việc làm Vĩnh Phúc – những tin đăng minh bạch thường ghi rõ mức lương và chế độ thử việc. Đồng thời, hãy chuẩn bị sẵn hồ sơ với mẫu đơn xin việc chuẩn để quá trình nhận việc diễn ra suôn sẻ.
Câu hỏi thường gặp
Lương thử việc tối thiểu bằng bao nhiêu phần trăm lương chính thức?
Theo Bộ luật Lao động 2019, lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó. Doanh nghiệp trả thấp hơn 85% là trái quy định, người lao động có quyền yêu cầu điều chỉnh.
Thử việc có được đóng bảo hiểm xã hội không?
Tùy hình thức giao kết: nếu thử việc được ghi trong hợp đồng lao động thuộc diện BHXH bắt buộc thì thời gian thử việc được tính đóng BHXH; nếu ký hợp đồng thử việc riêng thì giai đoạn này thường chưa thuộc diện đóng bắt buộc. Hãy hỏi rõ doanh nghiệp trước khi nhận việc.
Thử việc không đạt có được trả lương không?
Có. Dù kết quả thử việc đạt hay không đạt, doanh nghiệp vẫn phải trả đủ lương thử việc cho những ngày người lao động đã thực tế làm việc, theo đúng mức đã thỏa thuận và không thấp hơn 85% lương chính thức.
Lời khuyên cho người lao động mới đi làm
Giai đoạn thử việc là cơ hội để chứng minh năng lực, nhưng cũng là lúc người lao động cần tỉnh táo bảo vệ quyền lợi của mình. Hãy giữ lại văn bản thỏa thuận thử việc, bảng lương và mọi thông báo của doanh nghiệp; ghi chép ngày công, giờ tăng ca cẩn thận. Nếu phát hiện mức lương thử việc thấp hơn 85% hoặc thời gian thử việc bị kéo dài quá quy định, hãy trao đổi trực tiếp với bộ phận nhân sự trước, và có thể liên hệ cơ quan lao động địa phương để được tư vấn.
Theo dõi thêm các thông tin về thị trường lao động và quyền lợi người lao động trên Sàn việc làm Vĩnh Phúc sẽ giúp bạn tự tin hơn khi bước vào công việc mới tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.
