Chế độ nghỉ phép năm theo Bộ luật Lao động 2019 quy định người lao động làm việc đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động được nghỉ 12, 14 hoặc 16 ngày làm việc mỗi năm tùy điều kiện công việc và được hưởng nguyên lương trong thời gian nghỉ. Đây là quyền lợi cơ bản mà mọi người lao động tại các khu công nghiệp trên địa bàn Vĩnh Phúc (cũ), nay thuộc tỉnh Phú Thọ, cần nắm rõ để chủ động thời gian nghỉ ngơi, tái tạo sức khỏe và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Tóm tắt nhanh: Chế độ nghỉ phép năm gồm các nội dung chính: người lao động được nghỉ 12–16 ngày mỗi năm tùy điều kiện công việc; cứ đủ 05 năm làm việc cho một doanh nghiệp được cộng thêm 01 ngày nghỉ; làm việc chưa đủ năm thì tính theo tỷ lệ số tháng đã làm; thời gian nghỉ phép được hưởng nguyên lương; khi thôi việc mà chưa nghỉ hết phép sẽ được thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ.
Chế độ nghỉ phép năm là gì?
Chế độ nghỉ phép năm, hay còn gọi là chế độ nghỉ hằng năm, là thời gian người lao động được nghỉ làm việc nhưng vẫn hưởng nguyên lương theo hợp đồng lao động. Quyền nghỉ này được quy định trong Bộ luật Lao động 2019 và áp dụng thống nhất cho mọi người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, không phân biệt doanh nghiệp trong nước hay doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nhà máy trong khu công nghiệp hay cơ sở sản xuất nhỏ lẻ.
Cần phân biệt rõ chế độ nghỉ phép năm với các loại thời gian nghỉ khác để không nhầm lẫn quyền lợi. Nghỉ lễ, Tết là những ngày nghỉ hưởng nguyên lương theo danh mục ngày lễ cố định trong năm. Nghỉ việc riêng là thời gian nghỉ cho việc cá nhân như kết hôn, gia đình có tang, có trường hợp được hưởng lương và có trường hợp không hưởng lương. Nghỉ ốm đau, thai sản thuộc chế độ bảo hiểm xã hội với điều kiện và mức hưởng riêng. Trong khi đó, ngày phép năm là quỹ thời gian nghỉ linh hoạt mà người lao động chủ động sử dụng trong năm cho nhu cầu nghỉ ngơi, du lịch, chăm sóc gia đình hoặc giải quyết việc cá nhân.
Số ngày nghỉ theo chế độ nghỉ phép năm hiện hành
Số ngày nghỉ cụ thể trong chế độ nghỉ phép năm phụ thuộc vào điều kiện lao động của từng người, cụ thể như sau:
- 12 ngày làm việc: áp dụng cho người lao động làm việc trong điều kiện lao động bình thường, chiếm đa số tại các nhà máy, văn phòng và cơ sở dịch vụ.
- 14 ngày làm việc: áp dụng cho người lao động chưa thành niên, người khuyết tật và người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
- 16 ngày làm việc: áp dụng cho người làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo danh mục do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
Bên cạnh số ngày cơ bản, chế độ nghỉ phép năm còn ghi nhận thâm niên gắn bó của người lao động: cứ đủ 05 năm làm việc cho một người sử dụng lao động, số ngày nghỉ hằng năm được tăng thêm tương ứng 01 ngày. Như vậy, một công nhân gắn bó 10 năm với doanh nghiệp trong điều kiện bình thường sẽ có 14 ngày phép mỗi năm. Đây là cơ chế khuyến khích người lao động làm việc lâu dài, ổn định, đồng thời là yếu tố nên hỏi rõ khi tìm hiểu lương thử việc và các chế độ đãi ngộ ngay từ vòng phỏng vấn.
Trường hợp làm việc chưa đủ 12 tháng
Nếu người lao động làm việc chưa đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động, số ngày nghỉ theo chế độ nghỉ phép năm được tính theo tỷ lệ tương ứng với số tháng đã làm việc. Chẳng hạn, người lao động vào làm được 06 tháng trong điều kiện bình thường sẽ có khoảng 06 ngày nghỉ phép tương ứng cho giai đoạn đó. Cách tính theo tỷ lệ bảo đảm công bằng cho người mới vào làm, vừa giúp doanh nghiệp quản lý quỹ phép minh bạch, vừa tránh tranh chấp khi người lao động nghỉ việc giữa năm.
Nghỉ gộp, chia nhỏ ngày phép và lịch nghỉ
Người lao động có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động để sử dụng chế độ nghỉ phép năm thành nhiều lần trong năm hoặc nghỉ gộp tối đa 03 năm một lần, tùy nhu cầu cá nhân và kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp. Người sử dụng lao động có trách nhiệm quy định lịch nghỉ hằng năm sau khi tham khảo ý kiến của người lao động và phải thông báo trước để người lao động chủ động sắp xếp. Khi tính số ngày nghỉ, nếu trong thời gian nghỉ có ngày lễ, Tết hoặc ngày nghỉ hằng tuần trùng vào thì những ngày đó không tính vào quỹ ngày phép của người lao động.
Tiền lương trong thời gian nghỉ theo chế độ nghỉ phép năm
Trong thời gian nghỉ theo chế độ nghỉ phép năm, người lao động được hưởng nguyên lương theo hợp đồng lao động đã ký. Nói cách khác, ngày nghỉ phép vẫn được trả đủ lương như ngày đi làm bình thường, hoàn toàn khác với nghỉ việc riêng không hưởng lương hay nghỉ ốm hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội tính theo tỷ lệ phần trăm. Đây cũng là điểm người lao động cần kiểm tra kỹ trong bảng lương các tháng có nghỉ phép: nếu bị trừ lương cho ngày nghỉ phép đúng quy định, bạn có quyền đề nghị bộ phận nhân sự giải thích và điều chỉnh.
Quyền lợi nghỉ phép thường gắn liền với các chế độ dài hạn khác của người lao động. Song song với việc tìm hiểu chế độ nghỉ phép năm, người lao động nên nắm rõ chế độ thai sản đối với lao động nữ, cơ hội tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện khi làm việc tự do, cũng như các thỏa thuận ghi trong hợp đồng lao động điện tử hoặc hợp đồng giấy đã ký với doanh nghiệp.
Khi nào ngày phép chưa nghỉ được thanh toán bằng tiền?
Một nội dung rất quan trọng của chế độ nghỉ phép năm là quy định về thanh toán ngày phép chưa nghỉ. Trường hợp người lao động thôi việc hoặc bị mất việc làm mà chưa nghỉ hằng năm hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ, người sử dụng lao động phải thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ. Quy định này bảo đảm người lao động không bị mất quyền lợi tích lũy khi kết thúc quan hệ lao động, kể cả khi nghỉ việc vào thời điểm giữa năm.
Ngược lại, khi vẫn đang làm việc tại doanh nghiệp, pháp luật không bắt buộc người sử dụng lao động phải trả tiền thay cho ngày phép chưa nghỉ. Việc quy đổi ngày phép thành tiền trong thời gian còn làm việc chỉ thực hiện nếu doanh nghiệp có quy chế nội bộ hoặc thỏa thuận riêng với người lao động. Vì vậy, lời khuyên thực tế là hãy chủ động nghỉ hết quỹ phép trong năm để vừa bảo đảm sức khỏe, vừa tránh trường hợp ngày phép bị hết hạn theo quy chế của doanh nghiệp mà không được bù đắp tương xứng.
Lưu ý để tận dụng đúng chế độ nghỉ phép năm
Thứ nhất, hãy đăng ký lịch nghỉ sớm, nhất là vào các dịp cao điểm sản xuất cuối năm hoặc kỳ nghỉ dài, để tổ trưởng và bộ phận nhân sự kịp bố trí người thay thế. Thứ hai, chủ động theo dõi số ngày phép còn lại của mình thông qua bộ phận nhân sự hoặc phần mềm quản lý nhân sự của doanh nghiệp, tránh để sót phép vào cuối năm. Thứ ba, khi chuyển việc, hãy yêu cầu doanh nghiệp chốt rõ số ngày phép chưa nghỉ và khoản thanh toán tương ứng trong quyết định chấm dứt hợp đồng. Thứ tư, đừng quên rằng ngày phép năm hoàn toàn khác với ngày lễ, Tết; hai quỹ ngày nghỉ này được cộng hưởng với nhau nếu bạn biết sắp xếp thời gian khéo léo.
Cuối cùng, chế độ nghỉ phép năm là quyền lợi được pháp luật bảo đảm, nên nếu doanh nghiệp từ chối cho nghỉ phép mà không có lý do chính đáng hoặc không giải quyết đúng quy định, người lao động có thể phản ánh tới tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở hoặc cơ quan quản lý nhà nước về lao động tại địa phương. Các chính sách lao động hiện hành được công bố công khai trên cổng thông tin của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội để người lao động tra cứu khi cần thiết.
Câu hỏi thường gặp về chế độ nghỉ phép năm
Làm việc bao lâu thì được nghỉ phép năm?
Người lao động làm việc đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động thì được hưởng trọn số ngày nghỉ theo chế độ nghỉ phép năm. Nếu làm việc chưa đủ 12 tháng, số ngày nghỉ được tính theo tỷ lệ tương ứng với số tháng đã làm việc.
Nghỉ phép năm có được hưởng nguyên lương không?
Có. Thời gian nghỉ phép năm là thời gian nghỉ hưởng nguyên lương theo hợp đồng lao động, người lao động không bị trừ lương cho những ngày nghỉ phép đúng quy định.
Không nghỉ hết phép có được trả tiền không?
Chỉ khi thôi việc hoặc bị mất việc mà chưa nghỉ hết phép, người lao động mới được thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ theo quy định. Khi còn đang làm việc, việc trả tiền thay cho ngày phép chưa nghỉ phụ thuộc vào thỏa thuận và quy chế của từng doanh nghiệp.
Lời kết
Hiểu đúng chế độ nghỉ phép năm giúp người lao động chủ động cân bằng giữa công việc và sức khỏe, đồng thời tránh đánh mất quyền lợi khi chuyển việc hoặc kết thúc hợp đồng lao động. Nếu bạn đang tìm kiếm cơ hội việc làm mới tại các khu công nghiệp trên địa bàn, hãy theo dõi tin tuyển dụng cập nhật mỗi ngày tại danh sách việc làm, tham khảo thêm thông tin tại chuyên mục thị trường lao động hoặc quay lại trang chủ vinhphuc.work để không bỏ lỡ vị trí phù hợp với mình.
