Điều kiện hưởng lương hưu theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 gồm hai yếu tố: người lao động đóng bảo hiểm xã hội đủ 15 năm và đủ tuổi nghỉ hưu theo lộ trình. Từ ngày 01/7/2025, khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực, ngưỡng đóng tối thiểu giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm, mở cơ hội hưởng lương hưu cho nhiều lao động có thời gian đóng gián đoạn. Bài viết tổng hợp điều kiện hưởng lương hưu, độ tuổi áp dụng năm 2026 và cách tính mức hưởng cụ thể.
Tóm tắt nhanh: Điều kiện hưởng lương hưu từ 01/7/2025 là đóng BHXH đủ 15 năm và đủ tuổi nghỉ hưu (năm 2026: nam 61 tuổi 6 tháng, nữ 57 tuổi). Tỷ lệ hưởng khởi điểm 45%, tăng 2% cho mỗi năm đóng thêm, tối đa 75%. Người đủ 75 tuổi không có lương hưu được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Điều kiện hưởng lương hưu theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Theo luật này, người lao động được hưởng lương hưu khi đáp ứng đồng thời hai điều kiện hưởng lương hưu: đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của Bộ luật Lao động và có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 15 năm trở lên.
Việc giảm ngưỡng đóng tối thiểu từ 20 năm (theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014) xuống 15 năm đặc biệt có ý nghĩa với lao động trong khu công nghiệp – nhóm thường xuyên thay đổi công việc, có thời gian đóng ngắt quãng. Thông tin chính sách được cơ quan Bảo hiểm xã hội Việt Nam công bố tại baohiemxahoi.gov.vn.
Tuổi nghỉ hưu năm 2026 là bao nhiêu?
Tuổi nghỉ hưu – một trong hai điều kiện hưởng lương hưu – đang tăng theo lộ trình tại Điều 169 Bộ luật Lao động 2019: lao động nam tăng thêm 03 tháng mỗi năm cho đến khi đạt 62 tuổi vào năm 2028; lao động nữ tăng thêm 04 tháng mỗi năm cho đến khi đạt 60 tuổi vào năm 2035. Như vậy, trong điều kiện lao động bình thường, tuổi nghỉ hưu năm 2026 của nam là 61 tuổi 6 tháng và của nữ là 57 tuổi.
Một số trường hợp được nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn, như người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; người bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên. Mức tuổi thấp hơn tối đa thường là 05 năm so với tuổi nghỉ hưu tại thời điểm nghỉ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; điều kiện chi tiết áp dụng theo hướng dẫn của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Cách tính mức hưởng lương hưu hằng tháng
Khi đã đáp ứng điều kiện hưởng lương hưu, mức lương hưu hằng tháng được tính bằng tỷ lệ hưởng (%) nhân với bình quân tiền lương tháng đã đóng bảo hiểm xã hội. Tỷ lệ hưởng phụ thuộc vào giới tính và số năm đóng: đóng càng lâu, tỷ lệ càng cao.
Đối với lao động nữ: đóng đủ 15 năm được tính tỷ lệ 45%; sau đó, mỗi năm đóng thêm được tính thêm 2%, tối đa bằng 75% bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
Đối với lao động nam: đóng đủ 20 năm được tính tỷ lệ 45%; mỗi năm đóng thêm được tính thêm 2%, tối đa 75%. Nếu lao động nam đóng từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm, tỷ lệ hưởng là 40% cộng thêm 1% cho mỗi năm đóng vượt trên 15 năm.
Ví dụ minh họa: một lao động nữ đóng BHXH đủ 25 năm, bình quân tiền lương tháng đóng BHXH là 8 triệu đồng. Tỷ lệ hưởng = 45% + (25 − 15) × 2% = 65%. Mức lương hưu = 65% × 8.000.000 đồng = 5.200.000 đồng/tháng. Ví dụ chỉ minh họa cách tính; mức hưởng thực tế phụ thuộc vào toàn bộ quá trình đóng của từng người.
Người hưởng lương hưu còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế do quỹ bảo hiểm y tế bảo đảm và thân nhân được hưởng trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất khi người hưởng lương hưu qua đời, theo điều kiện quy định. Đây là những quyền lợi lâu dài mà chế độ hưởng BHXH một lần không mang lại.
Chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu thì có chế độ gì?
Với người không thể đáp ứng điều kiện hưởng lương hưu, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định chế độ trợ cấp hưu trí xã hội: người đủ 75 tuổi trở lên, không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng, được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ ngân sách nhà nước. Người từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và đáp ứng điều kiện theo quy định cũng thuộc diện được hưởng chế độ này.
Ngoài ra, người lao động chưa đủ năm đóng có thể bảo lưu thời gian đóng để chờ đến khi đủ tuổi, hoặc tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện để tích lũy đủ 15 năm – phương án đã được phân tích chi tiết trong bài bảo hiểm xã hội tự nguyện trên vinhphuc.work.
Lưu ý cho người lao động tại các khu công nghiệp
Người lao động nên kiểm tra quá trình đóng BHXH qua ứng dụng VssID hoặc sổ BHXH để kịp thời phát hiện doanh nghiệp chậm đóng, đóng thiếu – việc thiếu năm đóng chỉ phát hiện khi làm thủ tục hưởng sẽ rất khó xử lý. Đây là bước quan trọng để bảo đảm đáp ứng điều kiện hưởng lương hưu khi đến tuổi nghỉ hưu. Về thủ tục, khi đủ điều kiện, người lao động nộp hồ sơ gồm sổ BHXH và đơn đề nghị theo mẫu cho cơ quan BHXH nơi cư trú; doanh nghiệp có trách nhiệm chốt sổ BHXH khi chấm dứt hợp đồng lao động.
Trường hợp mất việc trước tuổi hưu, người lao động đủ điều kiện có thể hưởng trợ cấp thất nghiệp trong thời gian tìm việc mới; người sắp sinh con nên xem thêm bài chế độ thai sản. Người muốn tiếp tục đi làm sau tuổi nghỉ hưu có thể tham khảo bài việc làm cho lao động lớn tuổi để chọn công việc phù hợp sức khỏe.
Câu hỏi thường gặp về điều kiện hưởng lương hưu
Đóng BHXH 15 năm có được hưởng lương hưu không?
Có. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực từ 01/7/2025), điều kiện hưởng lương hưu về thời gian đóng chỉ còn đủ 15 năm thay vì 20 năm như luật cũ, kèm điều kiện đủ tuổi nghỉ hưu theo lộ trình. Người đóng đủ 15 năm và đủ tuổi nghỉ hưu sẽ được hưởng lương hưu hằng tháng cùng thẻ bảo hiểm y tế.
Lương hưu được tính như thế nào?
Lương hưu hằng tháng bằng tỷ lệ hưởng (%) nhân với bình quân tiền lương tháng đã đóng BHXH. Lao động nữ đóng đủ 15 năm hưởng 45%, lao động nam đóng đủ 20 năm hưởng 45%; mỗi năm đóng thêm được cộng 2%, tối đa 75%. Riêng lao động nam đóng từ 15 đến dưới 20 năm, tỷ lệ là 40% cộng 1% cho mỗi năm đóng vượt trên 15 năm.
Chưa đủ tuổi nghỉ hưu nhưng đủ năm đóng thì sao?
Người lao động có thể bảo lưu thời gian đóng và chờ đến khi đủ tuổi để hưởng lương hưu; hoặc tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để tăng thời gian đóng và nâng tỷ lệ hưởng. Nếu thuộc trường hợp được hưởng BHXH một lần theo luật định, người lao động có thể làm thủ tục, nhưng cần cân nhắc kỹ vì sẽ mất quyền hưởng lương hưu hằng tháng và thẻ bảo hiểm y tế hưu trí.
Lời kết
Nắm rõ điều kiện hưởng lương hưu giúp người lao động tại Vĩnh Phúc (cũ) – Phú Thọ chủ động kế hoạch tài chính tuổi già: duy trì đóng đủ 15 năm, theo dõi tuổi nghỉ hưu theo lộ trình và hạn chế rút BHXH một lần khi chưa thật cần thiết. Đừng quên theo dõi thêm thông tin tại mục việc làm, chuyên mục thị trường lao động và trang chủ vinhphuc.work để cập nhật chính sách mới nhất.
